Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) verileri, Avrupa genelinde toptan elektrik fiyatlarının sıfırın altına düştüğü saatlerin hızla arttığını gösterdi. Yenilenebilir enerji kaynaklarının şebekeye hızla entegre olmasıyla ortaya çıkan bu durum, ticaretin temel mantığını altüst eden yeni bir dönemi başlattı.
AVRUPA’DA NEGATİF FİYAT DALGASI
Negatif toptan elektrik fiyatı, üreticilerin ürettikleri elektriği piyasada elden çıkarabilmek için alıcılara üste para ödemek zorunda kaldığı durumu ifade ediyor. Bu gelişme tüketicilerin elektrik faturalarının negatife düştüğü anlamına gelmese de, enerji sisteminde arzın talebi çok büyük oranda aştığını gösteriyor. Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, İspanya ve Danimarka gibi yüksek yenilenebilir enerji kapasitesine sahip ülkelerde, üreticilerin üste para ödediği saatler son yıllarda belirgin şekilde yükseldi.
GÜNEŞ ZİRVE YAPTIĞINDA ŞEBEKE KİLİTLENİYOR
Bu sıra dışı durum, özellikle güneş enerjisi üretiminin zirve yaptığı öğle saatlerinde ortaya çıkıyor. Elektrik talebinin düşük seyrettiği hafta sonu veya tatil günlerinde güneş santrallerinin tam kapasite yoğun üretim yapması, şebekenin tüm elektriği absorbe edememesine yol açıyor. Şebekeyi korumak ve dengelemek adına fiyatlar sıfırın altına iniyor. Uzmanlar bu gelişmeyi yenilenebilir enerji yatırımlarının önünde bir engel olarak görmüyor; aksine enerji sistemlerinin daha fazla esneklik ihtiyacına işaret ettiğini vurguluyor.
800 EUROLUK FARK BATARYA YATIRIMLARINI PATLATTI
Piyasadaki bu dengesizlik, enerji sektöründe devasa batarya yatırımlarının önünü açtı. Avrupa’da gün içi elektrik fiyat farkları megavatsaat başına 800 euro seviyesine kadar çıkabiliyor. Fiyat farkının bu denli açılması, enerji depolama sistemlerini son dönemin en karlı yatırımlarından biri haline getirdi. Depolama tesisleri, fiyatların negatif veya sıfır olduğu öğle saatlerinde fazla elektriği şebekeden çekip depoluyor; güneş battığında ve elektrik fiyatları zirve yaptığında ise bu enerjiyi yeniden sisteme satarak yüksek kazançlar elde ediyor. Batarya depolamanın yanı sıra pompaj depolamalı hidroelektrik santraller ve elektrik şebekelerinin güçlendirilmesi, fazla elektriğin değerlendirilmesi için kritik çözümler arasında yer alıyor.
TÜRKİYE’DE “FİİLİ” NEGATİF FİYAT DÖNEMİ BAŞLADI
Avrupa’yı sarsan bu fiyat dengesizlikleri Türkiye piyasasında da kendisini göstermeye başladı. Enerji Depolama Endüstrileri Derneği (EDEDER) Yönetim Kurulu Başkanı Doğa Can Bayram, Türkiye’de resmi olarak negatif fiyat uygulaması olmasa da, özellikle hidroelektrik santrallerin fazla üretimiyle fiyatların sıfırlandığı saatlerin arttığını belirtti.
